Een handleiding bij de nieuwe EOR-richtlijn

Onverminderd artikel 13 zijn de op de uit de onderhavige richtlijn voortvloeiende verplichtingen niet van toepassing op bedrijven of concerns met een communautaire dimensie waarin:

a) overeenkomstig artikel 13, lid 1, van richtlijn 94/45/EG of artikel 3, lid 1, van richtlijn 97/74/EG een voor het gehele personeelsbestand geldende overeenkomst of een aantal overeenkomsten is gesloten uit hoofde waarvan werknemers grensoverschrijdend worden geïnformeerd en geraadpleegd, of indien dergelijke overeenkomsten worden aangepast wegens wijzigingen in de ondernemingen of concerns;

       of

b) een overeenkomstig artikel 6 van richtlijn 94/45/EG gesloten overeenkomst wordt ondertekend of herzien in de periode tussen 5 juni 2009 en 5 juni 2011.

De nationale wetgeving die geldt op het ogenblik dat de overeenkomst wordt ondertekend of herzien, blijft gelden voor de onder het toepassingsgebied van de in de eerste alinea, onder b), bedoelde ondernemingen of concerns.

2. Bij het verstrijken van de in lid 1 bedoelde overeenkomsten kunnen partijen bij die overeenkomsten gezamenlijk besluiten om die overeenkomsten te verlengen of te herzien. Indien dit niet gebeurt, zijn de bepalingen van deze richtlijn van toepassing.

Begrijpt u het nog? Ook onder juristen en EOR-kenners heeft artikel 14 tot veel discussie geleid. Dit zijn de conclusies:

1.De befaamde 'artikel 13-overeenkomsten' (overeenkomsten die zijn getekend vóór het omzetten van de eerste EOR- richtlijn (1994) in nationale wetgeving (1996) vallen nog steeds onder geen enkele richtlijn en daaruit voortvloeiende nationale wetgeving. Ze kunnen gewoon voortbestaan.
2.Voor alle overeenkomsten die in de huidige overgangsperiode 2009-2011 tot stand komen, hetzij nieuw hetzij via heronderhandeling, geldt in principe voor altijd de ‘oude’ richtlijn van 1994 en daarop gebaseerde nationale wetgeving. 
3.Bovendien geldt voor zulke overeenkomsten dat ze onder de oude richtlijn blijven vallen wanneer ze na 2011 verlengd of herzien worden.

Natuurlijk wil niemand eeuwig onder een verouderde richtlijn of overeenkomst blijven vallen. Dat hoeft ook niet, maar daarvoor moet wel iets gebeuren.

Ad 1
Wilt u van een artikel 13-overeenkomst af,  dan zult u die op moeten zeggen en opnieuw moeten onderhandelen. Dit brengt wel het risico met zich mee dat u enige tijd zonder Europese medezeggenschap zult zitten.
Let bij het onderhandelen over een nieuwe overeenkomst op de aanbevelingen hieronder. 

Ad 2
Bij het onderhandelen over een nieuwe overeenkomst, of bij het heronderhandelen over een bestaande, zijn er drie manieren om te zorgen dat de nieuwe richtlijn voor u gaat gelden:
• U tekent de nieuwe of heronderhandelde overeenkomst pas na 6 juni 2011 (of stelt de heronderhandelingen nog enige tijd uit), zodat u na juni 2011 klaar bent om te tekenen. Dit is niet in alle gevallen wenselijk: bij het oprichten van een nieuwe EOR zou het jammer zijn nog twee jaar op de inwerkingtreding ervan te moeten wachten. En bij een bestaande EOR kan een heronderhandeling vanwege allerlei redenen toch nuttig zijn (fusie of overname, vastleggen van gegroeide praktijk, bereidheid van beide partijen om substantiële verbeteringen door te voeren).
• U neemt in de overeenkomst een artikel op waarin wordt vastgelegd dat er  na de inwerkingtredingen van de nieuwe richtlijn opnieuw onderhandeld wordt. Dit is nogal omslachtig, omdat u na hoogstens twee jaar weer aan de onderhandeltafel zult zitten. De derde optie is eenvoudiger.
• U sluit tussen juni 2009 en juni 2011 een nieuwe overeenkomst en neemt daarin een artikel op dat verwijst naar de nieuwe richtlijn en de daarop te baseren nationale wetgeving. We geven u hierbij een voorbeeld uit de praktijk. In onze handleiding bij de nieuwe richtlijn vindt u nog verdere voorbeelden.

Op deze overeenkomst is Nederlands recht van toepassing. Indien de Wet EOR wordt gewijzigd in verband met de herziene richtlijn 2009/38/EG, is de gewijzigde Wet EOR onmiddellijk van toepassing op de overeenkomst.

Ad 3
Als u na 2011 gaat heronderhandelen over een overeenkomst die werd gesloten tussen 2009 en 2011, en in deze overeenkomst geen bepaling staat zoals hierboven omschreven, zal ook de hernieuwde overeenkomst onder de oude richtlijn blijven vallen. Hier kunt u wel iets aan doen. U kunt in de hernieuwde overeenkomst een artikel opnemen waarin staat dat hij is gesloten onder richtlijn 2009/38/EC en de vernieuwde nationale wetgeving die voor uw overeenkomst van toepassing is. Of u maakt een breuk met het verleden en stelt de overeenkomst opnieuw op, zodat er niet langer sprake is van een herziening, maar van een nieuwe overeenkomst.

Moraal van dit verhaal: bij het (her)onderhandelen van een EOR overeenkomst tussen nu en juni 2011 moet u oppassen om niet voor altijd aan een verouderde richtlijn vast te blijven zitten.
Er zijn misschien bedrijven die van artikel 14 gebruik willen maken om een zwakke overeenkomst te sluiten. Zo bereikte ons een bericht van een Duits werkgeversverband dat de leden toch vooral aanried om binnen twee jaar EOR- overeenkomsten te sluiten of te heronderhandelen.

Meer lezen over de nieuwe richtlijn? Bestelt u dan onze handleiding. U ontvangt de handleiding kosteloos door een e- mail te sturen met uw naam en adresgegevens naar: eorservice@fnvformaat.nl